احمد منزوى

446

فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )

2 / 81 « رساله در سياست » ، همانجا 6 / 684 « رسالهء ملكم خان ايران نظم ندارد » ، 593 « ديوان در مملكت ايران » . * دستور حكومت يا ترجمهء عهدنامهء حضرت امير به مالك اشتر . از محمد حسين خان ذكاء الملك ؛ فروغى اصفهانى ( 1255 - 1325 ق ) ( - پايين ) . چاپ : تهران ، 1321 ق ، سنگى ، 84 ص در چاپ پسين همراه است با ترجمهء فرانسوى و انگليسى آن ، ( - پس از اين ) . مشار 2 / 2131 ( 3 چ ) ؛ سليمانى ، القاب 67 ؛ اعلام 2 / 1773 ؛ ذريعه 8 / 153 ش 619 « دستور حكومت » از محمد على خان فرزند محمد حسين خان فروغى كه مىتواند خلطى شده باشد . چاپ سنگى ، تبريز ، تهران ، 1321 ق . * دستور حكومت . از شيخ احمد اديب كرمانى ( د 1229 ق ) ( - سالارنامه 2 / 981 ) . ترجمهء گزارش گونه‌اى است از عهدنامهء مالك اشتر . با ديباچه‌اى از ميرزا محمد حسين اصفهانى ذكاء الملك فروغى . ( - بالا ) در اين ديباچه آمده است كه ترجمه به دستور علاء الملك سيد محمود خان طباطبايى تبريزى ، كه از سفارت كبراى ايران در استانبول ، به دستور مظفر الدين شاه به حكومت ايالت كرمان آمده بود ترجمه شده است . فروغى در اين ديباچه از ترجمهء اين عهدنامه از سوى آقا محمد ابراهيم بدايع‌نگار معروف به نواب كه در دست داشته و دشوار بوده سخن گفته و اينكه اين تحرير كارى است روان . علاء الملك ، در 1312 ق به مدت 7 سال سفير كبير ايران در اسلامبول بود . در اين سال‌ها مسئوليت دستگيرى و تحويل ميرزا آقا خان ، شيخ احمد روحى و ميرزا حسين خان خبير الملك را در كارنامه زندگانى خود نوشت . او در 1319 ق به تهران فراخوانده شد و به حكومت كرمان گماشته شد و تا 1320 ق نيز در اين جايگاه بود . در 1322 ق چاپ شده است و به دنبالهء ترجمه ، متن عربى نيز آمده است ( ديباچه ص 2 - 6 ، ترجمه 7 - 52 ، متن عهدنامه 54 - 84 ) . ذريعه 8 / 152 ش 617 در اينجا ( ش 619 ) از ترجمهء ديگر اين متن از ميرزا محمد على خان فرزند ميرزا محمد حسين خان ذكاء الملك فروغى سخن رفته كه مىتواند خلطى شده باشد . مشار 2 / 2131 كار پدر ؛ سليمانى ، القاب 112 علاء الملك . * دستور الحكومت . كلهورا - منشور الوصيت . * دستور الخواقين و سلوك السلاطين . از ميرزا بزرگ محمد معصوم ، محزون قزوينى پسر على قلى و نوادهء دخترى ميرزا محمد طاهر قزوينى ، كه در ميانه‌هاى كتاب از خود نام برده است . دستور كشوردارى است و سازمان‌هاى ادارى . بخشبندى نشده . به كوشش استاد دانش‌پژوه ، در فهرست كتابخانهء ملك مجلد 8 ص 357 - 367 چاپ شده است . آغاز : بدان كه بر هر عاقلى ظاهر و ثابت است كه « كلكم راع و كلكم مسئول عن رعيته » بر همه‌كس لازم است كه به قدر منزلت خود بدين علم وقوف يابند .